اسکن هسته ای مثانه یکی از روش‌های تصویربرداری پزشکی هسته‌ای است که بسته به نوع بررسی می‌تواند برای ارزیابی عملکرد یا وضعیت سیستم ادراری مورد استفاده قرار گیرد. برخلاف روش‌های تصویربرداری معمول، در پزشکی هسته‌ای از مقدار مشخصی ماده رادیواکتیو برای ایجاد تصاویر عملکردی استفاده می‌شود.
نام دقیق اسکن و کاربرد آن اهمیت زیادی دارد، زیرا بررسی‌های هسته‌ای مرتبط با سیستم ادراری انواع مختلفی دارند و ممکن است مثانه را در کنار کلیه‌ها یا مسیر ادراری ارزیابی کنند. به همین دلیل، بیمار باید بداند پزشک دقیقا چه نوع اسکن یا بررسی پزشکی هسته‌ای را درخواست کرده و هدف از انجام آن چیست؟
موارد تشخیص اسکن هسته ای مثانه
اسکن هسته‌ای مثانه و مجاری ادراری، بسته به نوع دقیق اسکن، می‌تواند برای بررسی عملکرد سیستم ادراری و شناسایی برخی اختلالات به کار رود. از جمله موارد کاربرد آن می‌توان به بررسی برگشت ادرار از مثانه به سمت کلیه‌ها (ریفلاکس ادراری)، ارزیابی نحوه تخلیه مثانه و بررسی برخی اختلالات عملکردی دستگاه ادراری اشاره کرد. این بررسی در برخی کودکان مبتلا به عفونت‌های مکرر ادراری یا افرادی که احتمال اختلال در مسیر طبیعی جریان ادرار دارند، ممکن است درخواست شود. نوع اسکن و کاربرد دقیق آن باید بر اساس علائم، سابقه پزشکی و نظر پزشک تعیین شود.
آمادگی برای اسکن هسته ای مثانه
هیچ آمادگی خاصی برای این روش نیاز نمی باشد. کودک می تواند غذا و نوشیدنی را طبق معمول مصرف کند و نیازی به محدودیت غذایی نیست. تنها به کودک تان آرامش دهید و راجع به این روش و دلیل نیاز به این آن توضیحاتی به وی دهید.
زمان مورد نیاز برای این روش حدوداً سی دقیقه می باشد. زمانی که کاتتر داخل مثانه قرار می گیرد کمی دردناک است. ولی تا جای ممکن این اقدام به گونه ای انجام می گیرد که تا جای ممکن دردی احساس نشود.
ایمنی روش اسکن هسته ای مثانه
داروهای مختص اسکن هسته ای برای مدت 40 سال برای کودکان و نوزادان استفاده می گردد. هیچ گونه تاثیر منفی دیده نشده است. مواد رادیوفارماسوتیکال شامل مقدار کمی ملکول های رادیواکتیو می باشد. ولی تشخیص به هنگام و صحیح بیماری فواید و مزایای بیشتری نسبت به مضرات اندک مواد رادیواکتیو دارد. دوربینی که برای تصویربرداری استفاده می گردد هیچ گونه اشعه و پرتوی مضری تولید نمی کند. بنابراین قرار کیری کودک و زن باردار در اتاق مشکلی به وجود نخواهد آورد.
مراحل انجام اسکن هسته ای مثانه
اسکن از کلیه ها نشان می دهد که کدام قسمت از کلیه ها سالم و کدام قسمت از آنها آسیب دیده یا دچار رفلاکس ادراری است. برای انجام آن آمادگی قبلی لازم نبوده و خوردن و آشامیدن برای فرد بلامانع است، مگر اینکه نیاز به بیهوشی وجود داشته باشد. این اسکن ۲ مرحله دارد که مرحله اول آن تزریق ماده ی رادیو اکتیو مذکور و مرحله دوم گرفتن عکس از کودک است.
بین تزریق و گرفتن عکس حدود ۲ تا ۴ ساعت فاصله ی زمانی وجود دارد. ماده رادیو اکتیو تزریق شده از طریق کلیه ها دفع می شود. هیدارته کردن کودک (رساندن مایعات کافی) به دفع سریع ماده رادیواکتیو از کلیه ها کمک می کند. دفع آن باعث تغییر رنگ ادرار نمی شود.
در کودکانی که اسکن می شوند، بعد از ادرار کردن، شستشوی کامل ناحیه با آب و صابون توصیه می شود. تصویر برداری حدود ۱ ساعت طول می کشد. در شیر خواران کوچک تر که همکاری لازم را ندارند ممکن است از سدیشن (آرام بخش یا خواب آور) ویا بیهوشی کمک گرفته شود. لازم به ذکر است که در صورت نیاز به بیهوشی، ناشتایی قبل از انجام اسکن رفلاکس ادراری نیز ضرورت پیدا می کند.
الزامات بعد از اسکن هسته ای مثانه
زمانی که این آزمایش صورت گرفت عکس های به دست آمده و کیفیت عکس ها بررسی می گردد. در صورتی که پاسخ اسکن مورد مشکوکی را گزارش ندهد کودک می تواند مرخص شود و به فعالیت های روزمره خود بازگردد. بعد از این آزمایش ادرار کودک صورتی رنگ می شود و دو تا سه بار اول در ادرار کردن بعد از آزمایش احساس درد و ناراحتی شایع است. در صورتی که خون در ادرار مشاهده شود حتما به پزشک مراجعه شود. همچنین درد و تب و عدم توانایی در ادرار کردن تا 8 ساعت جزو موارد خطر می باشند و باید سریعا به پزشک مراجعه نمود.
| مرحله | توضیحات |
|---|---|
| آمادگی اولیه | نیاز به آمادگی پیچیده‌ای نیست؛ پزشک درباره داروها، سابقه عفونت ادراری و شرایط بیمار توضیحات لازم را ارائه می‌دهد. |
| تخلیه مثانه | در صورت نیاز، بیمار پیش از شروع بررسی مثانه خود را تخلیه می‌کند. |
| وارد کردن ماده رادیواکتیو | بسته به نوع اسکن، مقدار کمی ماده رادیواکتیو با روش مناسب وارد سیستم ادراری می‌شود تا مسیر و عملکرد مثانه قابل بررسی باشد. |
| تصویربرداری | دوربین گاما تصاویر لازم را در زمان پر و خالی شدن مثانه ثبت می‌کند. |
| بررسی تخلیه مثانه | پزشک متخصص پزشکی هسته‌ای تصاویر را برای بررسی جریان ادرار و احتمال برگشت ادرار به سمت حالب‌ها و کلیه‌ها ارزیابی می‌کند. |
| پایان اسکن | پس از پایان تصویربرداری، بیمار معمولاً می‌تواند فعالیت‌های روزمره خود را از سر بگیرد؛ مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد. |
| تفسیر نتیجه | تصاویر توسط متخصص پزشکی هسته‌ای بررسی و گزارش تهیه می‌شود و نتیجه در کنار علائم و سایر آزمایش‌های بیمار تفسیر خواهد شد. |
تکنیکی برای بررسی عملکرد سیستم ادراری..
اسکن هسته ای مثانه بسته به نوع آزمایش می‌تواند اطلاعاتی درباره عملکرد سیستم ادراری در اختیار پزشک قرار دهد و در برخی شرایط، در کنار سایر آزمایش‌ها برای رسیدن به تشخیص دقیق‌تر استفاده شود. این روش با تصویربرداری‌های ساختاری معمول تفاوت دارد، زیرا پزشکی هسته‌ای می‌تواند اطلاعاتی درباره عملکرد بافت یا اندام نیز ارائه کند.
نوع دقیق اسکن، نحوه انجام و آمادگی مورد نیاز به آزمایش درخواست‌شده بستگی دارد؛ بنابراین بهتر است بیمار پیش از مراجعه، دستورهای مرکز پزشکی هسته‌ای را به‌دقت رعایت کند. همچنین در صورت بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی باید حتما پیش از انجام بررسی به کلینیک پزشکی هسته ای سارا اطلاع داده شود. نتیجه اسکن نیز باید در کنار علائم، سابقه پزشکی و سایر آزمایش‌ها توسط پزشک تفسیر شود و نباید صرفا بر اساس تصاویر، تشخیص‌گذاری شود.
*~ سوالات متداول درباره اسکن هسته‌ای مثانه ~*
نوعی بررسی پزشکی هسته‌ای است که بسته به نوع آزمایش برای ارزیابی وضعیت یا عملکرد سیستم ادراری انجام می‌شود.
میزان ناراحتی به نوع اسکن و نحوه ورود رادیودارو بستگی دارد و بسیاری از مراحل تصویربرداری بدون درد هستند.
بسته به نوع اسکن، دستورهای آمادگی متفاوت است؛ بنابراین باید دستور مرکز تصویربرداری را دنبال کرد.
در پزشکی هسته‌ای از مقدار کنترل‌شده رادیودارو استفاده می‌شود و پزشک انجام آزمایش را بر اساس ضرورت تشخیصی تجویز می‌کند.
بارداری یا احتمال آن باید پیش از انجام اسکن به پزشک اطلاع داده شود تا ضرورت و ایمنی انجام بررسی ارزیابی شود.
برای اسکن مثانه باید پر باشه ؟
سلام
خیر نیاز به پر بودن مثانه نمی‌باشد.