عوارض ید رادیواکتیو برای اطرافیان عموما به این دلیل مطرح می‌شود که پس از دریافت ید-۱۳۱، مقداری از ماده رادیواکتیو برای مدتی در بدن بیمار باقی می‌ماند و می‌تواند از طریق تابش و همچنین مایعات بدن، اطرافیان را در معرض مقدار محدودی از پرتو قرار دهد. به همین دلیل، پس از درمان دستورالعمل‌هایی برای کاهش تماس نزدیک با دیگران ارائه می‌شود.
با این حال، این موضوع به معنی آن نیست که بیمار باید برای مدت طولانی از همه افراد خانواده جدا باشد. میزان و مدت محدودیت تماس به دوز ید رادیواکتیو، علت درمان و شرایط زندگی بیمار بستگی دارد و کودکان خردسال و زنان باردار نیاز به محافظت بیشتری دارند. برای همین، دستورالعمل دقیق مرکز پزشکی و متخصص پزشکی هسته‌ای باید ملاک اصلی باشد. با مرکز پزشکی هسته‌ای سارا همراه باشید تا در این مقاله به‌طور علمی و ساده بررسی کنیم که چه نکاتی باید رعایت شود تا افراد خانواده، به‌ویژه کودکان و زنان باردار، در امان بمانند.
آنچه در این مقاله میخوانید:
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| ید رادیواکتیو | درمانی است که از ید رادیواکتیو برای اهداف پزشکی استفاده می‌کند |
| خطر برای اطرافیان | پس از درمان، ممکن است اطرافیان برای مدت محدودی در معرض مقدار کمی پرتو قرار گیرند |
| علت محدودیت تماس | کاهش میزان دریافت پرتو توسط افراد نزدیک |
| کودکان | به‌ویژه کودکان خردسال نیاز به محافظت بیشتری دارند |
| زنان باردار | باید از تماس نزدیک و طولانی با بیمار در دوره تعیین‌شده اجتناب کنند |
| فاصله گرفتن | یکی از مهم‌ترین روش‌های کاهش دریافت پرتو است |
| مایعات بدن | ید رادیواکتیو اضافی می‌تواند از طریق ادرار و برخی مایعات بدن دفع شود |
| مدت محدودیت | به دوز درمان و شرایط بیمار بستگی دارد |
| دستور پزشک | دستورالعمل مرکز پزشکی هسته‌ای باید ملاک اصلی باشد |
| پایان محدودیت‌ها | با کاهش رادیواکتیویته بدن، محدودیت‌ها نیز بر اساس نظر تیم درمان برداشته می‌شوند |
ید درمانی به چه معناست؟
با ید درمانی، تیروئید پرکار به تیروئید کم کار تبدیل می شود. افرادی که با بیماری پرکاری و سرطان تیروئید دست و پنجه نرم می کنند، را به وسیله ید رادیواکتیو درمان می شود، درمان به شکل شدیدتر آن برای سرطان غدد تیروئید به کار می رود. ید درمانی به معنای استفاده از ید رادیواکتیو ( ید-۱۳۱) برای درمان برخی بیماری‌های غده تیروئید است.
این روش درمانی برخلاف ید معمولی خوراکی، حاوی ماده‌ای پرتوزا است که پس از ورود به بدن، مستقیما توسط بافت تیروئید جذب می‌شود و با پرتوهای خود، سلول‌های پرکار یا سرطانی تیروئید را از بین می‌برد. ید درمانی اغلب در مواردی مانند پرکاری تیروئید، گواتر سمی، یا سرطان تیروئید تجویز می‌شود و یکی از درمان‌های هدفمند، موثر و غیرجراحی در طب هسته‌ای محسوب می‌شود.
برای دریافت مشاوره و اطلاعات بیشتر از طرق لینک‌های زیر با ما در ارتباط باشید.
ید رادیو اکتیو چیست؟
ید رادیو اکتیو ماده ایی که برای تشخیص انواع تورمو ها و بیماری ها در بدن از آن استفاده می شود، در پزشکی هسته ایی این ماده به بدن فرد بیمار تزریق می شود و بعد از انجام اسکن های انجام شده ، بعد از مدتی به طور خود به خود از راه تعرق یا ادرار از بدن خارج می گردد، و همچنین برای از بین بردن سلول های سرطانی در پزشکی هسته ایی به کار می رود. البته قابل ذکر است که ید رادیواکتیو، نوعی ید ناپایدار است که انرژی پرتوزا از خود ساطع می‌کند و در پزشکی، به‌ویژه در درمان بیماری‌های تیروئید، کاربرد درمانی دارد.
✍️ بیشتر بخوانید: ید درمانی سرپایی
پرکاری تیروئید یعنی چه؟
پرکاری تیروئید زمانی اتفاق می افتد که غدد تیروئید بیمار از حالت طبیعی خود خارج شده و هورمون تیروئید را که تیروکسین نام دارد را، بیش از حد ترشح کند. البته پرکاری تیروئید وضعیتی است که در آن غده تیروئید بیش از حد طبیعی هورمون تیروکسین (T4) و تری‌یدوتیرونین (T3) تولید می‌کند. این هورمون‌ها سرعت متابولیسم بدن را تنظیم می‌کنند و وقتی بیش از اندازه ترشح شوند، بدن وارد حالت (شتاب‌زدگی) می‌شود.
رایج‌ترین نوع آن ید-۱۳۱ است که پس از مصرف خوراکی یا تزریق، توسط غده تیروئید جذب می‌شود. این ید با انتشار پرتو بتا و گاما، سلول‌های تیروئیدی را تخریب یا غیرفعال می‌کند. ویژگی منحصر‌به فرد ید رادیواکتیو در این است که بدون نیاز به جراحی، می‌تواند به‌طور انتخابی روی بافت‌های تیروئیدی اثر بگذارد ابزاری دقیق، موثر و نسبتا ایمن در دستان پزشکی نوین.
نتیجه آن می‌تواند علائمی مثل کاهش وزن ناخواسته، تپش قلب، اضطراب، تعریق زیاد، لرزش دست‌ها و اجزای بدن و اختلال در خواب باشد. در واقع، پرکاری تیروئید مانند موتور ماشینی است که دائم روی دور تند کار می‌کند و اگر کنترل نشود، می‌تواند باعث آسیب به قلب، استخوان‌ها و تعادل روانی شود.
برای دریافت مشاوره لطفا فرم زیر را تکمیل نمایید.
درمان با ید رادیو اکتیو یعنی چه؟
در این روش از درمان، از ید رادیواکتیو برای غده تیروئید استفاده می شود که همه ید دریافتی را به خود جذب کرده و از این رو ید رادیواکتیو مورد نیاز برای این روش درمانی بسیار کم می شود. درمان با ید رادیواکتیو روشی است که در آن از یک نوع ایزوتوپ پرتوزای ید ( ید-۱۳۱) برای هدف قرار دادن و تخریب سلول‌های بیش‌فعال یا غیرطبیعی تیروئید استفاده می‌شود.
این ید پس از مصرف، به‌طور خاص توسط تیروئید جذب شده و با انتشار پرتوهای خود، سلول‌های اضافی یا سرطانی را نابود می‌کند. این روش غیرجراحی و هدفمند، به‌ویژه در مواردی مانند پرکاری تیروئید مقاوم به درمان‌های دارویی یا سرطان تیروئید، جایگزینی مطمئن برای جراحی به شمار می‌رود و به بازگرداندن تعادل هورمونی و سلامت تیروئید کمک می‌کند.
برای دیدن لوکیشن کلینیک هسته ای سارا از نقشه زیر استفاده نمایید.
✍️ بیشتر بخوانید: اسکن تیروئید
چه مراقبت هایی برای افرادی ید رادیو اکتیو دریافت کرده اند، ضروری است؟
پس از درمان با ید رادیواکتیو، رعایت مراقبت‌های خاصی برای حفظ ایمنی خود و اطرافیان بسیار حیاتی است. پزشکان توصیه می کنند به مدت 1 هفته از برقراری ارتباط و در آغوش کشیدن کودکان، زنان باردار، خودداری کنید ، چرا که نزدیک شدن به افرادیکه سیستم ایمنی ضعیفی دارند همچون کودکان و سالمندانو زنان باردار که مستعد آسیب هستند، مضر است. پس از مصرف حمام و توالت آن ها را به خوب بشوئید و حدالامکان استریزه کنید، تا اطرافیان تان دچار عارضه ایی نشوند. به مدت 2 هفته لباس های تان را به صورت جدا گانه بشوئید.
همچنین، بیمار باید از مسافرت‌های طولانی و حضور در مکان‌های شلوغ پرهیز کند تا از انتشار تشعشعات جلوگیری شود. رعایت این نکات کمک می‌کند تا اثرات رادیواکتیو محدود به فرد درمان‌شده باقی بماند و سلامت اطرافیان به خطر نیفتد و اگر تحت هر شرایطی ضرورت پیدا کرد ، حتما از ماسک و دستکش استفاده کنید.
ید رادیو اکتیو چه عوارضی را در پی خواهد داشت؟
استفاده از ید رادیواکتیو برای درمان بیماری‌های تیروئید ایمن است، اما مانند هر روش درمانی می‌تواند با عوارضی همراه باشد. رایج‌ترین عوارض شامل التهاب و درد خفیف در ناحیه گردن، احساس خشکی یا تحریک در گلو، و گاهی تغییر در حس چشایی است. در برخی موارد، مصرف ید رادیواکتیو ممکن است منجر به کاهش بیش از حد فعالیت تیروئید (کم‌کاری تیروئید) شود که نیازمند درمان جایگزین هورمونی است.
همچنین، در موارد نادر، احتمال تحریک غدد بزاقی و ایجاد تورم یا درد وجود دارد. این عوارض موقتی و قابل کنترل هستند، ولی پیگیری دقیق پزشکی برای مدیریت آن‌ها ضروری است. رادیو ید تزریق شده در بدن افراد، موجب بروز عوارضی می‌شود که به مدت 2 هفته می‌باشد و همچنین بنا بر نوع تشخیصی بیماری و دستور پزشک مربوطه نیاز به مصرف طولانی مدت قرص تیروکسین می باشد.
برای اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت
مرکز پزشکی هسته ای سارا
ارائه‌دهنده خدمات پزشکی هسته‌ای شامل اسکن پزشکی هسته‌ای، اسکن قلب، اسکن مغز، اسکن استخوان و اسکن کلیه
همه‌روزه به‌جز روزهای تعطیل، از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب
صبح‌ها مختص نوبت‌دهی و جواب‌دهی به بیماران است و فعالیت تخصصی مرکز در شیفت عصر با حضور مسئول فنی و پزشک متخصص قلب و عروق انجام می‌شود.
تهران، خیابان ولیعصر، خیابان مطهری، بعد از لارستان، پلاک ۳۹۴
نکات قابل توجه:
- ما به افرادی که نگران هستند این اطمینان را می دهیم که در روش درمانی رادیو ید به طور طولانی مدت ، هیچ اثری بر روی فرزندان یا اطرافیانتان نمی گذارد.
- تمامی افرادی که مبتلا به پرکاری و سرطان غده تیروئید هستند باید از یک رژیم غدایی با کمترین مقدار ید تبعیت کنند.
مرکز اسکن پزشکی هسته‌ای سارا سارا با بهره گیری از دانش روز دنیا به انجام انواع اسکن های هسته ای می پردازد. اسکن هسته ای دانشی نوین در زمینه عکس برداری از ارگان های داخلی بدن می باشد. جهت ارتباط با شماره های ۰۲۱۸۸۸۰۰۵۲۶ نماس حاصل فرمائید و یا به پیچ اینستاگرام مراجعه کنید.
به جای ترس فاصله مناسب را رعایت کنید!
ید رادیواکتیو پس از درمان برای مدت محدودی می‌تواند باعث دریافت پرتو توسط افراد نزدیک بیمار شود؛ به همین دلیل رعایت فاصله، کاهش تماس طولانی‌مدت و توجه ویژه به کودکان و زنان باردار اهمیت دارد. این محدودیت‌ها دائمی نیستند و با کاهش میزان رادیواکتیویته بدن، خطر تماس نیز کاهش پیدا می‌کند.
مدت دقیق محدودیت را نمی‌توان برای همه بیماران یکسان اعلام کرد؛ زیرا دوز درمان و شرایط فردی تعیین‌کننده هستند. معمولا بیمار هنگام ترخیص دستورالعمل مشخصی درباره مدت فاصله گرفتن، خوابیدن جداگانه، تماس با کودکان و رعایت بهداشت دریافت می‌کند. بنابراین به جای نگرانی بیش از حد، باید همان دستورالعمل مرکز درمانی را با دقت اجرا کرد.
*~سولات متداول درباره عوارض ید رادیواکتیو برای اطرافیان ~*
خیر، تا به حال هیچ موردی گزارش نشده است که بدن کسی به مواد رادیو اکتیو حساسیت یا واکنش نشان دهد.
ید رادیو اکتیو در پزشکی هسته ایی کاربرد دارد و با رعایت مراقبت های لازمه، به بدن فرد بیمار تزریق می شود تا از بدن فرد بیمار اسکن گرفته شود.
بله، بر اساس تحقیقاتی که اخیرا انجام شده ، پزشکان معتقدند مواجهه ی هر چیزی فراتر از زمینه طبیعی هر چیزی با بدن ، می تواند خطر آفرین باشد.
علائمی مثل سرگیجه، تهوع، خستگی مفرط، سر درد می‌تواند باشد.
برای چند روز اول ( ۳ تا ۷ روز)، بهتر است فاصله فیزیکی با خانواده، به‌ویژه کودکان و زنان باردار حفظ شود تا از مواجهه آن‌ها با تشعشعات جلوگیری شود.
تا حدی بله. برای کاهش خطر، توصیه می‌شود وسایل شخصی جدا نگه داشته شده و شست‌وشو با دقت و به صورت جداگانه انجام شود، به ویژه در چند روز اول پس از دریافت ید است.
سلام و خسته نباشید خدمت شما.
من دختر 17 ساله ای هستم ک بعد از تشخیص سرطان تیروئید اونو به طور کامل برداشتم و برای ادامه درمان مجبور به دریافت 100 میلی ید شدم. بعد از گذشت 8 روز از درمان به ناچار مجبور شدم گربه خودم رو حمام بدم و در کل ارتباط زیادی باهاش داشته باشم. شاید عجیب به نظر بیاد ولی برای من خیلی مهمه… اینکار بهش آسیب میزنه؟!
ای جانم عزیزم . منم سرطان تیروئید داشتم و خرداد ماه کل غده تیروئیدمو درآوردن و امروز ۲۲ مهر ۹۹ ید درمانی انجام دادم و ۳ تا گربه دارم که به شدت نگران اونها هستم. چقدر خوندن کامنتتون احساس خوبی بهم داد که شما هم مثل من هستید.فقط کاش متخصص مربوطه پاسخ داده بود