اسکن هسته ای کودکان روشی تخصصی برای بررسی عملکرد برخی اندام‌ها و شناسایی بیماری‌هایی است که ممکن است با تصویربرداری‌های معمول به‌تنهایی به‌خوبی قابل ارزیابی نباشند. در این روش از مقدار کنترل‌شده‌ای رادیودارو و تجهیزات تصویربرداری پزشکی هسته‌ای استفاده می‌شود تا اطلاعاتی درباره عملکرد بافت یا اندام مورد نظر در اختیار پزشک قرار گیرد.
اما وقتی صحبت از کودک می‌شود، طبیعی است که اولین نگرانی والدین درباره اشعه و ایمنی اسکن باشد. آیا این میزان پرتو برای کودک خطرناک است؟ آیا نیاز به بیهوشی وجود دارد؟ و بعد از انجام اسکن باید چه مراقبت‌هایی انجام شود؟ پاسخ این سؤال‌ها به نوع اسکن، سن و شرایط کودک بستگی دارد و در ادامه به مهم‌ترین نکاتی می‌پردازیم که والدین قبل از انجام اسکن هسته‌ای باید بدانند.
آنچه در این مقاله میخوانید:
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| اسکن هسته‌ای چیست؟ | تصویربرداری با استفاده از رادیودارو برای بررسی عملکرد برخی اندام‌ها |
| کاربرد در کودکان | بررسی قلب، کلیه، استخوان، تیروئید، مغز، ریه و برخی بیماری‌ها |
| آیا دردناک است؟ | بیشتر مراحل بدون درد است؛ تزریق رادیودارو ممکن است ناراحتی کوتاهی ایجاد کند |
| آمادگی | بسته به نوع اسکن ممکن است ناشتا بودن یا محدودیت غذایی لازم باشد |
| بیهوشی | در برخی کودکان برای ثابت ماندن هنگام تصویربرداری ممکن است آرام‌بخشی یا بیهوشی لازم شود |
| ایمنی | مقدار رادیودارو بر اساس نوع بررسی و شرایط کودک تعیین می‌شود |
| بعد از اسکن | رعایت دستورالعمل مرکز و مصرف مایعات در صورت توصیه پزشک اهمیت دارد |
آیا اسکن هسته‌ای برای کودکان خطرناک است؟
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های والدین، استفاده از مواد رادیواکتیو در اسکن هسته‌ای است. در پزشکی هسته‌ای، رادیودارو با هدف تصویربرداری از عملکرد یک اندام و در مقدار متناسب با نوع بررسی و شرایط بیمار استفاده می‌شود. بنابراین نمی‌توان صرفاً به دلیل وجود پرتو، اسکن هسته‌ای را برای کودک «خطرناک» دانست؛ پزشک زمانی آن را درخواست می‌کند که اطلاعات به‌دست‌آمده از اسکن برای تشخیص یا ارزیابی بیماری ارزشمند باشد.
از طرف دیگر، کودکان نسبت به پرتوهای یونیزان حساس‌تر هستند؛ به همین دلیل اصل بهینه‌سازی دوز و انجام تصویربرداری فقط در صورت نیاز پزشکی اهمیت زیادی دارد. میزان رادیودارو، نوع تصویربرداری و نحوه انجام آزمایش بر اساس شرایط کودک تعیین می‌شود. والدین باید قبل از اسکن، بیماری‌های اخیر، داروهای مصرفی، حساسیت‌ها و در صورت مطرح بودن، احتمال بارداری نوجوان را به تیم پزشکی اطلاع دهند تا بررسی با شرایط فرد هماهنگ شود.
برای اطلاعات بیشتر و رزرو نوبت
مرکز پزشکی هسته ای سارا
ارائه‌دهنده خدمات پزشکی هسته‌ای شامل اسکن پزشکی هسته‌ای، اسکن قلب، اسکن مغز، اسکن استخوان و اسکن کلیه
همه‌روزه به‌جز روزهای تعطیل، از ساعت ۸ صبح تا ۸ شب
صبح‌ها مختص نوبت‌دهی و جواب‌دهی به بیماران است و فعالیت تخصصی مرکز در شیفت عصر با حضور مسئول فنی و پزشک متخصص قلب و عروق انجام می‌شود.
تهران، خیابان ولیعصر، خیابان مطهری، بعد از لارستان، پلاک ۳۹۴
چرا از اسكن هسته اى براى كودكان استفاده مى شود؟
آزمايش اسكن هسته اى براى تشخيص انواع مختلف سرطان، بیماری های قلبی، دستگاه گوارش، غدد درون ریز یا عصبی و سایر ناهنجاری ها به كار گرفته مى شود. لازم است بدانيد از آنجا که آزمايشات پزشکی هسته ای می توانند فعالیت هاى مولکولی را تشخيص دهند، این توانایی را دارند که بیماری را در مراحل ابتدایی شناسایی کنند. همچنین اين آزمايش ها می توانند نشان دهند که آیا بیمار به درمان پاسخ می دهد یا خیر.
به طور كلى اسكن هسته ای کودکان به معاینات تصویربرداری که در نوزادان، کودکان خردسال و نوجوانان انجام می شود، اشاره دارد. گفتنى است كه روش های تصویربرداری پزشکی هسته ای غیر تهاجمی هستند. این آزمایش ها معمولا از مواد رادیواکتیو به نام رادیودارو برای کمک به پزشکان در تشخیص و ارزیابی شرایط پزشکی استفاده می کند.
به طور كلى اسكن هسته ای کودکان برای کمک به تشخیص اختلالات کودکی كه به طور مادرزادى یا در دوران کودکی بروز می کند، انجام می شود. پزشکان برای ارزیابی اندام هايى مختلفى از اسكن هسته ای استفاده می کنند، از جمله:
- کلیه ها و مثانه
- استخوان ها
- کبد و کیسه صفرا
- دستگاه گوارش
- ریه ها
- مغز
- غدد تیروئید
همچنين گفتنى است كه از اسکن پزشکی هسته ای معمولا برای کمک به تشخیص و ارزیابی بيمارى هاى زير استفاده می شود:
- انسداد ادرار در کلیه
- رفلاكس يا جریان برگشتی ادرار از مثانه به کلیه
- سرطان استخوان و مشکلات استخوانی
- عفونت
- تروما
- خونریزی و تحرک دستگاه گوارش
- تومورها و گسترش سلول های سرطانی در بدن
- زردی در نوزادان و کودکان بزرگتر
- صرع
- محل، آناتومی و عملکرد غده تیروئید
فرزند من در طی و بعد از اسکن چه احساسى خواهد داشت؟
به غیر از تزریق داخل وریدی، سایر مراحل اسكن هسته ای بدون درد هستند. آنها به ندرت با درد، ناراحتی و عوارض جانبی همراه هستند. اگر تجویز رادیودارو به صورت داخل وریدی انجام شود، کودک هنگامی که سوزن به داخل ورید وارد می شود یک ضربه مانند انگشت سنج را احساس می کند و هنگامی که ماده رادیواکتیو به بازو تزریق می شود کودک به طور کلی ديگر هیچ ناراحتی را تجربه نمی کند. لازم به ذكر است كه خود فرايند اسكن هسته اى درد و ناراحتى چندانى براى كودك به همراه ندارد، بلكه احساس اجبار و تحمل شرايط براى كودك دشوار و ناراحت كننده است. بنابراين به والدين توصيه مى شود تا در كنار فرزند خود بمانند و در حين اسكن به آنها آرامش خاطر بدهند. همچنين وسايل و اسباب بازى هايى كه كودك با آنها انس دارد مانند پستانك، كتاب، پتو و … نيز مى توانند در حفظ آرامش كودك به او كمك كنند.
علاوه بر اين اگر به كودك آرامبخش خورانده شود و تحت بيهوشى قرار گرفته است، ممكن است بعد از انجام آزمايش رعايت برخى دستورالعمل هاى خاص لازم باشد. بعد از اتمام آزمايش مقدارى از اشعات راديواكتيو در بدن كودك باقى مى ماند كه ظرف ٢٤ ساعت از طريق مدفوع يا ادرار از بدن خارج مى شود، بنابراين توصيه مى شود مايعات زيادى مصرف شود تا اين فرايند تسريع شود.
الزامات قبل از اسکن هسته ای برای کودکان
قبل از انجام آزمايش بايد به كودك خود اطمينان دهيد که در طول آزمايش كنار او مى مانيد. اگر فرزند شما به اندازه كافى بزرگ است مى توانيد در رابطه با اين روش با او صحبت كنيد. اكثر اسكن های هسته اى شامل تزريق رادیودارو در بازو يا دست كودك است، بنابراين بهتر است كودك لباسى راحت و آزاد به تن داشته باشد. پزشک مربوطه را از هرگونه دارویی که فرزند شما مصرف مى كند، از جمله ویتامین ها و مکمل های گیاهی آگاه كنيد. همچنین هرگونه بیماری اخیر یا سایر شرایط پزشکی را نيز به او اطلاع دهید. بسته به نوع اسکن هسته ای که انجام می شود، شما دستورالعمل های خاصی برای تهیه آنچه کودک بايد قبل از آزمايش بخورد و بياشامد را دریافت خواهید کرد، به خصوص اگر پزشک شما قصد دارد از تزريق آرامبخش یا بیهوشی عمومی برای این كار استفاده کند.
بعد از اسکن هسته‌ای کودک چه مراقبت‌هایی لازم است؟
مراقبت‌های بعد از اسکن هسته‌ای به نوع رادیودارو و نوع بررسی انجام‌شده بستگی دارد. در بسیاری از اسکن‌های تشخیصی، رادیودارو پس از انجام تصویربرداری به‌تدریج از بدن دفع می‌شود و تیم پزشکی در صورت نیاز دستورالعمل مشخصی درباره مصرف مایعات، دفع ادرار یا محدودیت تماس نزدیک ارائه می‌کند.
اگر کودک برای انجام اسکن آرامبخش یا بیهوشی دریافت کرده باشد، مراقبت‌های پس از آن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و باید توصیه‌های مربوط به بازگشت هوشیاری، تغذیه و فعالیت کودک رعایت شود. بهتر است والدین بدون دریافت دستور مشخص، محدودیت خاصی برای کودک ایجاد نکنند. دستورالعمل ترخیص مرکز و توصیه پزشک، مرجع اصلی مراقبت بعد از اسکن است. در صفحه فعلی مرکز نیز بر توجه به شرایط کودک و دستورالعمل‌های اختصاصی قبل و بعد از آزمایش تاکید شده است.
تشخیص دقیق به کمک اسکن هسته ای برای کودک..
اسکن هسته‌ای کودکان زمانی انجام می‌شود که پزشک برای تشخیص یا ارزیابی عملکرد یک اندام به اطلاعاتی نیاز داشته باشد که از برخی روش‌های تصویربرداری دیگر به دست نمی‌آید. نوع اسکن، میزان رادیودارو، نیاز به آمادگی قبلی و حتی احتمال استفاده از آرامبخش یا بیهوشی، به شرایط کودک و نوع بررسی بستگی دارد.
مرکز پزشکی هسته‌ای سارا با ارائه خدمات مختلف پزشکی هسته‌ای و بهره‌گیری از تجهیزات تصویربرداری و کادر متخصص پزشکی هسته‌ای، خدمات تشخیصی این حوزه را ارائه می‌دهد. اگر پزشک برای فرزند شما اسکن هسته‌ای درخواست کرده است، می‌توانید پیش از مراجعه درباره نوع اسکن، آمادگی‌های لازم و شرایط انجام آن از مرکز راهنمایی بگیرید تا کودک با آرامش بیشتری این فرایند را پشت سر بگذارد.
*~ سوالات متداول درباره اسکن هسته ای کودکان ~*
در صورت تجویز پزشکی و استفاده از دوز مناسب، تصویربرداری طبق اصول پزشکی هسته‌ای انجام می‌شود؛ با این حال کودکان نسبت به پرتو حساس‌ترند و انجام غیرضروری تصویربرداری باید اجتناب شود.
خود تصویربرداری دردناک نیست؛ ممکن است تزریق رادیودارو باعث ناراحتی کوتاه‌مدت شود.
این موضوع به نوع اسکن بستگی دارد و باید طبق دستور مرکز یا پزشک رعایت شود.
در بعضی کودکان، به‌ویژه زمانی که لازم است مدت مشخصی کاملا بی‌حرکت بمانند، ممکن است آرام‌بخشی یا بیهوشی در نظر گرفته شود.
در اغلب موارد بله، مگر اینکه به دلیل نوع اسکن، آرام‌بخشی یا شرایط خاص کودک دستور دیگری داده شده باشد.