درمان سرطان با ید درمانی و عوارض آن

درمان سرطان با ید درمانی و عوارض آن به شما می گوید که ید درمانی چیست و چه کمکی به درمان سرطان می کند. ید رادیواکتیو نوعی روش درمانی است که برای درمان سرطان غده تیروئید استفاده می شود. ید در قالب نوشیدنی یا کپسول مصرف و جذب بدن می شود. سپس با استفاده از پرتوها سلولهای سرطانی را از بین می برد. در این مقاله قصد داریم یکی از خدمات مرکز پزشکی هسته ای سارا یعنی ید درمانی را به شما معرفی کنیم. مرکز پزشکی هسته ای سارا یکی از بهترین مراکز تصویربرداری هسته ای در تهران می باشد که انواع عکس های هسته ای را انجام می دهد.

بیش تر بخوانید : اسکن بدن

ید رادیواکتیو چیست؟

ید رادیواکتیو یک نوع ید است که به صورت طبیعی یا مصنوعی تولید می‌شود و در پزشکی هسته‌ای برای تشخیص و درمان انواع خاصی از بیماری‌های تیروئید استفاده می‌گردد. این ید، با قابلیت جذب کامل توسط غده تیروئید، به سمت هدف می‌رود و می‌تواند برای کاهش حجم تومورها، کنترل فعالیت بیش‌ازحد غده و یا ارزیابی عملکرد تیروئید مورد استفاده قرار گیرد. روش مصرف آن معمولا به صورت قرص یا محلول، همراه با نظارت دقیق پزشک است تا نتیجه مطلوب و سلامت فرد حفظ شود.

برای درمان سرطان فولیکولار و پاپیلاری تیرویید از ید رادیواکتیو استفاده می شود که نوعی دارو است و سلول های سرطانی را از بین می رود تا سلول های سالم باقی بماند. ید رادیواکتو که به صورت خوراکی مایع است، به بیماران داده می شود تا مصرف کنند. با مصرف این ماده، سلول های سرطانی تیروئید توسط آن جذب می شوند و اشعه بتا که در اثر این ماده ساطع می شود، به از بین بردن این سلول ها کمک می کند.

ید درمانی در درمان سرطان تیروئید چه تأثیری دارد؟

ید درمانی یکی از روش‌های موثر در درمان سرطان تیروئید است که با استفاده از ید رادیواکتیو، سلول‌های سرطانی تیروئید را هدف قرار داده و از بین می‌برد. این درمان، باعث کاهش اندازه تومور، کنترل رشد سلول‌های سرطانی و کاهش احتمال بازگشت بیماری می‌شود، در حالی که با حفظ عملکرد طبیعی غده تیروئید، به بهبود کیفیت زندگی بیمار کمک می‌کند.

با انجام این نوع درمان برای جلوگیری از پیشرفت سلول های سرطانی تیروئید، پرتوها می توانند در تمام نقاط بدن حرکت کرده و این سلول های مریض را از بین می‌برند. سلول های دیگر تمایل به جذب ید نیستند. از این رو، ید درمانی با این روش بسیار بی خطر است. این نوع درمان به دلیل درمان آن با مصرف قرص، نیازی به تابش پرتوهای خارجی نیست و به همین دلیل است که عوارضی را در پی ندارد.

ید درمانی یا همان ید رادیواکتیو که برای از بین بردن سلول های سرطانی تیروئید به کار می روند، بعد از جراحی تیروئیدکتومی توتال استفاده می شود و از عود سرطان پیشگیری می کند. از عوارضی که این درمان به همراه دارد می توان به کاهش بزاق دهان در صورت استفاده از دز بالای این ماده اشاره نمود. گاهی اوقات ممکن است حتی این عارضه به روده یا مغز استخوان رسیده و به آن ها آسیب برساند.

بیشتر بخوانید: اسکن تیروئید

آمادگی های لازم قبل از درمان با ید رادیواکتیو و ید درمانی

قبل از آغاز درمان با ید رادیواکتیو و ید درمانی، انجام برخی آمادگی‌ها ضروری است تا نتیجه بهینه و ایمنی حفظ شود. این موارد شامل موارد زیر است:

1. قبل از درمان با این روش، باید از دو هفته قبل، مصرف قرص لیو تیرونین قطع شود.
2. برای اطمینان از عدم بارداری در خانم ها، آزمایش BhcG ضروری است.
3. خانم هایی که شیردهی دارند، باید تا ۱ ماه قبل از این نوع درمان باید شیردهی را قطع نمایند.
4. برای ویزیت توسط پزشک متخصص، باید با واحد پذیرش بخش پزشکی هسته ای ، هماهنگی به عمل آید.
5. هنگام مراجعه به پزشک متخصص هسته ای، باید مدارک پزشکی همراه فرد باشد، این مدارک می تواند شامل سونوگرافی، سی تی اسکن و دیگر آزمایش ها باشد.
6. پس از انجام تمامی این مراحل، با صلاحدید پزشک، باید ید با دز تعیین شده به فرد تزریق شود.
7. ممکن است برخی از بیماران، به دز بیش تری از ید نیاز داشته باشند. به همین دلیل باید این افراد باید چند روزی بستری شوند.
8. در روز بستری لازم است تا نیم ساعت قبل از صبحانه به صورت ناشتا یک قرص امپرازول مصرف شود.
9. بهتر است از مدارک پزشکی چند عدد کپی داشته باشید و کپی مدارک جهت تشکیل پرونده به مسئول واحد داده شود.
10. لوازم شخصی بیمار که مورد نیاز اوست، از جمله مسواک، خمیردندان، شامپو و دمپایی باید در زمان پذیرش در کیف دستی کوچکی در اختیار فرد قرار گیرد.
11. رعایت رژیم خاص کم ید حداقل چند روز قبل از درمان، تا سطح ید در بدن کاهش یابد و جذب ید رادیواکتیو بهتر انجام شود.
12. باید داروهای خاصی، مانند داروهای ضد تیروئید، بر اساس دستور پزشک مصرف شوند تا عملکرد تیروئید کنترل شده و پاسخ به درمان بهبود یابد.
13. مصرف مایعات فراوان قبل و بعد از درمان برای کمک به دفع ید رادیواکتیو از بدن و کاهش میزان تابش مصرفی.

نکات مورد توجه بعد از ید درمانی

مراقبت‌های پس از ید درمانی اهمیت زیادی در دستیابی به نتایج بهتر و حفظ ایمنی بیماران دارد. رعایت نکات ایمنی و دستورات پزشک، نقش حیاتی در روند بهبودی و جلوگیری از عوارض احتمالی ایفا می‌کند و این موارد به شرح زیر است:

• حتما ظروف غذایی که  بعد از درمان استفاده می کنید  جداگانه باشد و  در بهترین  حالت می توانید از ظروف یکبار مصرف استفاده کنید .
• لباس های خود را تا مدت یک هفته  به صورت جداگانه شستشو کنید .
• تا یک هفته بعد از درمان ، برای رفت آمد  از وسایل نقلیه  عمومی استفاده نکنید .
• بانوانی که  ید درمانی را  انجام داده اند ، حداکثر باید  تا یک سال  با استفاده از روش  های مطمئن  جلوگیری از بارداری را انجام دهند، اما آقایان باید  تا ۳ ماه این کنترل را داشته باشند .
• به هر دلیل  اگر دچار اختلالات  کلیوی ، بی اختیاری ادرار  و حتی مدفوع شدید حتما با پزشک خود مشورت کنید .
• ممکن است بنا بر نیاز  بیمار بعد از ید درمانی  ، آزمایش TSH  نیز  تجویز گردد .
• حداقل تا دوهفته   بهتر است با کودکان و خانم های بارداری  فاصله داشته باشید .
• هر گونه ترشح از بدن شما همچون، آب دهان، ترشحات بدن، منی ، عرق بدن و.. دارای ید رادیواکتیو می باشد ، پس باید  از  آلوده شدن  لباس ها و  وسایل منزل  با  این  ترشحات جلوگیری کنید .
• خانم هایی که به بچه شیر می دهند،  باید  عمل شیر دهی  را بعد از درمانی  قطع کنند .

عوارض  استفاده از روش درمان ید درمانی

درمان با ید رادیواکتیو روشی موثر برای کنترل و درمان بیماری‌های مرتبط با غده تیروئید است. این روش به دلیل توانایی هدف‌گیری دقیق، عوارض محدودی دارد اما در عین حال باید با مراقبت‌های لازم همراه باشد. از عوارض آن می‌توان موارد زیر را نام برد:

• به طور  عمومی افراد در حین استفاده و یا حتی بعد  از درمان ، عوارض  جانبی شامل آن ها نمی شود .
• اما در برخی موارد ممکن است ، بیماران  تورم کمی در ناحیه گلو و احساس برافروختگی  را تجربه کنند، البته این حالت  بیشتر از ۲۴ ساعت طول نمی کشد  و می توان با  مصرف دارو های  ضد تورم این عوارض را از بین برد .
• تهوع بعد از ید درمانی نیز از موارد دیگری است که ممکن است رخ دهد.
• در موارد بسیار نادر نیز ممکن است خوردن ید رادیواکتیو رخ دهد  که این حالت منجر  به  اختلال طعم موقت می شود . این حالت ممکن  است  حتی  تا چند هفته نیز طول بکشد ، شما می توانید  بعد از استفاده از ید درمانی  با نوشیدن مقدار زیادی  آب احتمال  بروز این مشکل را از ببرید .
• التهاب غده تیروئید، تغییر در سطح هورمون‌های تیروئید، و احتمالا دهیددری یا سوختگی‌های خفیف در محل مصرف داشته باشد.
• ممکن است فرد دچار خشکی دهان، تغییر در حس بویایی یا ناراحتی‌های گوارشی موقت شود؛ اما با مراقبت‌های مناسب، این عوارض معمولا قابل کنترل هستند.
• کاهش یا افزایش موقت فعالیت غده تیروئید، نیاز به پیگیری و درمان‌های بعدی را ایجاد می‌کند.

مرکز پزشکی هسته ای سارا با بهره گیری از دانش روز دنیا به انجام انواع اسکن های هسته ای می پردازد. اسکن هسته ای دانشی نوین در زمینه عکس برداری از ارگان های داخلی بدن می باشد. 

بیشتر بخوانید: اسکن پاراتیروئید 

عوارض ید درمانی

روش درمان از طریق ید درمانی، با اینکه از جدیدترین روش های درمان برخی از بیماری های تیروئید به شمار می رود ولی مانند سایر روش های درمان با عوارضی همراه است شایع ترین عوارض ید درمانی عبارتند از:

• احساس درد در گردن و صورت
• تب شدید
• کار کردن بیش از حد غده تیروئید
• سوختگی‌های خفیف در محل مصرف
• خشکی دهان، تغییر در حس بویایی و ناراحتی‌های موقت گوارشی
• التهاب غده تیروئید
• کاهش فعالیت غده تیروئید

با این حال پزشک برای کاهش عوارض رژیم غذایی با کمترین مقدار ید و قرص هایی مانند قرص تیروکسین تجویز می کند.

آیا ید درمانی همان شیمی درمانی است؟

ید درمانی و شیمی درمانی هر دو برای درمان سرطان استفاده می شوند و رشد سلولها و بافت های سرطانی را کنترل می کنند. در شیمی درمانی از داروهای خاصی برای کوچک کردن و از بین بردن سلولهای سرطانی استفاده می شود. در حالی که در ید درمانی که به عنوان پرتودرمانی نیز شناخته می شود، سلولها را با استفاده از پرتوهای اشعه ایکس از بین می برند. هر دو با هدف درمان سرطان استفاده می شوند. اهداف هر دو متد را می توان به ترتیب زیر بیان کرد:

درمان بیماری

با ید درمانی و شیمی درمانی می توان تمامی سلول های سرطانی را از بین برد. به طوری که از بازگشت سرطان جلوگیری شود. البته این موضوع بستگی به میزان پیشرفت و گسترش سرطان در بدن بیمار دارد.

کنترل بیماری

برای بسیاری از بیماران، سلول های سرطانی تضعیف می شوند. به طوری که می توان آنها را کوچک و روند گسترش آنها را کندتر و یا متوقف کرد.

تسکین بیماری

در یددرمانی و شیمی درمانی کوچک کردن سلولها و تومورهای سرطانی به کاهش درد و نشانه های سرطان کمک می کند. بنابراین به نوعی موجب تسکین بیمار می شود.

     نتیجه گیری

درمان سرطان تیروئید با ید درمانی، روشی موثر و هدفمند است که با استفاده از ید رادیواکتیو، سلول‌های سرطانی تیروئید را هدف قرار داده و از بین می‌برد. این روش نسبت به درمان‌های جراحی و شیمی‌درمانی، عوارض کمتری داشته و احتمال بازگشت بیماری را کاهش می‌دهد، در حالی که نقش مهمی در کنترل و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد. خشونت این درمان، نیازمند رعایت نکات ایمنی و پیگیری‌های منظم است تا بهترین نتایج حاصل شود و سلامت فرد حفظ گردد.

سوالات متداول

ید درمانی چه نقشی در درمان سرطان تیروئید دارد؟
ید درمانی با استفاده از ید رادیواکتیو، سلول‌های سرطانی تیروئید را هدف قرار داده و آنها را از بین می‌برد، و در کنار جراحی و سایر درمان‌ها، به کنترل و کاهش تومور کمک می‌کند.

مدت زمان لازم برای بازسازی و آماده‌سازی قبل از ید درمانی چقدر است؟
معمولا چند هفته قبل از درمان، باید رژیم کم ید رعایت شود و در صورت نیاز، داروهای خاصی مصرف گردد، تا میزان ید در بدن کاهش یابد و جذب ید رادیواکتیو بهتر انجام شود.

عوارض شایع ید درمانی چیست؟
عوارض ممکن شامل التهاب غده تیروئید، تغییر در سطح هورمون‌های تیروئید، خشکی دهان و احتمالا سوختگی‌های خفیف در محل مصرف است، که معمولا قابل کنترل هستند.

چه نکاتی باید بعد از ید درمانی رعایت شود؟
اجتناب از تماس نزدیک با کودکان و زنان باردار، مصرف مایعات زیاد، پیگیری منظم با پزشک و رعایت دستورالعمل‌های ایمنی برای دفع ید رادیواکتیو اهمیت دارد.

چه مدت پس از ید درمانی باید پیگیری‌های پزشکی انجام شود؟
پیگیری‌های منظم با آزمایش‌های خون، عکسبرداری و معاینات فیزیکی تا مدتی پس از درمان ضروری است تا پاسخ به درمان ارزیابی و هرگونه عوارض کنترل شود.