اسکن هستهای قلب یکی از جدیدترین روشهای تصویربرداری پزشکی است که امکان ارزیابی دقیق جریان خون در عضله قلب را برای پزشکان فراهم میسازد. این روش با استفاده از مواد رادیودارو ایمن، اطلاعات بسیار دقیقی در مورد عملکرد قلب و وضعیت عروق کرونر ارائه میدهد و به شناسایی مشکلات پنهان قلبی کمک میکند. اما آیا با انواع مختلف اسکنهای هستهای قلب و نقش آنها در تشخیص بیماریهای قلبی آشنا هستید؟ در ادامه، به معرفی این تکنیکها و مزایای هر یک خواهیم پرداخت. اگر به سلامت قلب خود اهمیت میدهید، پیشنهاد میکنیم با ما همراه باشید و دانش خود را در این زمینه افزایش دهید.
اسکن هسته ای قلب چیست؟
اسکن هستهای قلب یک نوع تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از مقدار کمی از مواد رادیودارو، جریان خون به قلب را بررسی میکند. در این فرایند، یک ماده رادیودارو به رگ تزریق میشود و سپس با استفاده از یک دوربین خاص، تصاویری از قلب، در حالت استراحت و در حالت فعالیت (بهعنوان مثال، هنگام ورزش یا با دارو) گرفته میشود. این اسکن به پزشکان کمک میکند تا مشکلاتی مانند انسداد عروق یا ضعف عملکرد عضله قلب را شناسایی کنند. این روش به ارزیابی عملکرد و قابلیت زنده ماندن عضله قلب کمک میکند، به ویژه در بیمارانی که دچار بیماری شریان کرونری (CAD) هستند یا به آن مشکوک هستند.
برای رزرو نوبت همین حالا کلیک نمایید.
اسکن هسته ای قلب چگونه انجام میشود؟
در طول اسکن هسته ای قلب، یک ماده رادیودارو به رگ تزریق میشود. این ماده اشعههای گامایی را ساطع میکند که توسط دوربین خاصی قابل شناسایی است و تصاویری از قلب ایجاد میکند. این فرایند شامل دو مرحله اصلی است: استراحت و استرس. مرحله استراحت تصاویری از قلب در حالت استراحت میگیرد، در حالی که مرحله استرس عملکرد قلب تحت استرس فیزیکی را ارزیابی میکند، که اغلب با ورزش یا دارویی که تأثیر ورزش را شبیهسازی میکند، انجام میشود.
چه تجهیزاتی برای اسکن هسته ای قلب لازم است؟
برای انجام اسکن هستهای قلب، از ترکیبی از تجهیزات پیشرفته تصویربرداری پزشکی استفاده میشود که دقت و کیفیت نتایج را تضمین میکنند. اصلیترین دستگاه مورد استفاده در این روش، گاماکمرا (Gamma Camera) است که قادر به شناسایی پرتوهای گاما ساطعشده از ماده رادیودارو تزریقی به بدن بیمار میباشد. این دوربینها بهصورت دو یا سهسَری طراحی شدهاند تا تصویربرداری از زوایای مختلف با وضوح بالا انجام شود.
در کنار آن، دستگاه تردمیل یا دوچرخه ثابت پزشکی نیز برای شبیهسازی فعالیت فیزیکی قلب (در اسکن تحت استرس) مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین، تجهیزات تزریق ماده رادیودارو و مانیتورهای کنترل علائم حیاتی بیمار در طول اسکن از اجزای حیاتی این فرایند محسوب میشوند. در برخی مراکز پیشرفته، از ترکیب گاماکمرا با سیتیاسکن (SPECT/CT) برای افزایش دقت محلیابی و تشخیص نیز استفاده میشود. استفاده از این تجهیزات در کنار تخصص تیم تصویربرداری هستهای، نقش کلیدی در موفقیت و اعتبار نتایج اسکن دارد.
چه تجهیزاتی برای اسکن قلب استفاده می شود؟
انواع اسکن هستهای قلب
انوع اسکن هسته ای قلب که هر کدام برای اهداف تشخیصی خاصی طراحی شدهاند به شرح زیر میباشد:
اسکن پرفیوژن قلب (MPI)
اسکن پرفیوژن قلب (MPI)، تصویربرداری خونرسانی میوکارد قلب یکی از پرکاربردترین اسکنهای هستهای است. این نوع اسکن جریان خون به عضله قلب را در حالت استراحت و استرس ارزیابی میکند. این نوع اسکن بهویژه در شناسایی مناطقی از قلب که ممکن است به دلیل انسداد در شریانهای کرونری خون کافی دریافت نکنند، مفید است. MPI با استفاده از تردمیل یا دارویی که تاثیر ورزش را شبیهسازی میکند، انجام میشود.
اسکن تالیوم
این اسکن نوعی از اسکن پرفیوژن قلب است که از ماده رادیودارو برای ارزیابی جریان خون به عضله قلب استفاده میکند. این روش به شناسایی نواحی با خونرسانی ناکافی کمک میکند.
توموگرافی انتشار تک فوتونی (SPECT)
تصویربرداری SPECT یک نوع خاص از MPI است که تصاویری سهبعدی از قلب ارائه میدهد. این روش از یک دوربین گامایی استفاده میکند که در اطراف بیمار میچرخد تا تصاویر مقطعی ایجاد کند. این تکنیک تصویربرداری پیشرفته به پزشکان کمک میکند تا جریان خون را ارزیابی کرده و مناطق آسیبدیده عضله قلب را شناسایی کنند. SPECT برای ارزیابی شرایطی مانند CAD، کاردیومیوپاتی و بیماریهای دریچه قلب بسیار مفید است.
اسکن پت قلب: توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)
اسکن پت قلب نوع دیگری از تصویربرداری هستهای هستند که تصاویر با وضوح بالا از قلب ارائه میدهند. مانند SPECT، اسکنهای PET جریان خون را ارزیابی میکنند، اما از یک ردیاب رادیودارو و روش شناسایی متفاوتی استفاده میکنند که آنها را برای شناسایی مناطق کوچک ایسکمی (عدم خونرسانی کافی) یا قابلیت زنده ماندن عضله قلب پس از انفارکتوس به حساس میسازد. اسکنهای PET زمانی استفاده میشوند که نتایج تستهای دیگر نامشخص باشند یا اطلاعات دقیقتری مورد نیاز باشد.
اسکن موگا (MUGA)
اسکن موگا (MUGA)برای بررسی عملکرد قلب و ارزیابی توانایی پمپاژ آن استفاده میشود. در این روش، با استفاده از ردیابهای هستهای، تصاویری از چرخه قلبی گرفته میشود تا عملکرد آن به دقت ارزیابی شود.
تست استرس هسته ای با تصویربرداری هستهای
تست استرس هسته ای با تصویربرداری هسته ای به اسکن پرفیوژن میوکارد (MPI) و توموگرافی انتشار تک فوتونی (SPECT) مربوط میشود. در این نوع تست، ابتدا تصاویر از قلب در حالت استراحت گرفته میشود و سپس بیمار تحت استرس قرار میگیرد، که این استرس میتواند ناشی از ورزش (مانند تردمیل) یا داروهایی باشد که اثرات مشابهی دارند. پس از ایجاد استرس، تصاویر دیگری از قلب گرفته میشود. این روش به پزشکان کمک میکند تا بتوانند تفاوت در جریان خون به عضله قلب را در حالت استراحت و استرس ارزیابی کرده و هرگونه مشکل احتمالی مانند انسداد عروق کرونری را شناسایی کنند.
مزایای اسکن های هستهای قلب
اسکنهای هستهای قلب به عنوان یکی از پیشرفتهترین روشهای تصویربرداری پزشکی، جایگاه ویژهای در تشخیص بیماریهای قلبی پیدا کردهاند. این روش با بهرهگیری از فناوریهای نوین و مواد رادیودارو بیخطر، اطلاعات دقیقی از جریان خون، عملکرد عضله قلب و نواحی کمخونرسانی ارائه میدهد اطلاعاتی که در بسیاری از موارد با روشهای سنتیتر قابل دستیابی نیستند. در ادامه، به مهمترین مزایای این روش تشخیصی دقیق و ایمن اشاره شده است:
- غیر تهاجمی: این اسکنها غیر تهاجمی هستند، که آنها را برای طیف وسیعی از بیماران مناسب میسازد.
- تصویربرداری دقیق: آنها تصاویری دقیق ارائه میدهند که میتواند در تشخیص شرایط مختلف قلبی کمک کند.
- ارزیابی عملکرد: اسکنهای هستهای نه تنها ساختار قلب را نشان میدهند، بلکه عملکرد آن را نیز ارزیابی میکنند و نمای کلی از سلامت قلب ارائه میدهند.
- راهنمایی در درمان: اطلاعات جمعآوریشده از این اسکنها میتواند در تصمیمگیریهای درمانی کمک کند و به پزشکان اجازه دهد برنامههای مراقبتی شخصیسازیشدهای برای بیماران طراحی کنند.
چه زمانی پزشک اسکن قلب را توصیه میکند؟
پزشک متخصص قلب، اسکن هستهای قلب را زمانی توصیه میکند که نیاز به ارزیابی دقیقتری از جریان خون به عضله قلب یا بررسی عملکرد پمپاژ قلب وجود داشته باشد. این روش برای بیمارانی پیشنهاد میشود که دچار دردهای مبهم قفسه سینه هستند، نتایج تست ورزش آنها مشکوک یا غیرقابل تفسیر بوده است، یا سابقه بیماریهای عروق کرونر دارند.
همچنین در مواردی که بیمار به دلیل مشکلات حرکتی یا شرایط خاص جسمی قادر به انجام تست ورزش نیست، اسکن هستهای قلب بهعنوان جایگزینی مطمئن و غیرتهاجمی میتواند اطلاعات ارزشمندی در اختیار پزشک قرار دهد. تصمیمگیری برای انجام این تست بر اساس بررسی کامل شرح حال، معاینه بالینی و سایر یافتههای اولیه صورت میگیرد تا بهترین مسیر تشخیصی و درمانی انتخاب شود.
چه انتظاراتی از یک اسکن هسته ای قلب باید داشت؟
اسکن هستهای قلب یکی از روشهای دقیق و غیرتهاجمی برای بررسی عملکرد قلب و جریان خون در عضله قلب است. اگر پزشک برای شما این اسکن را تجویز کرده، طبیعی است که بخواهید بدانید در طول انجام آن چه اتفاقی خواهد افتاد و برای چه مواردی آماده باشید. آگاهی از روند اسکن، اقدامات قبل و بعد از آن، و احساساتی که ممکن است در طول فرایند تجربه کنید، میتواند به کاهش نگرانی و افزایش همکاری شما با تیم درمان کمک کند. در ادامه به مهمترین نکاتی که باید پیش از انجام این تست بدانید، اشاره خواهیم کرد. بیمارانی که برای اسکن هستهای قلب آماده میشوند، میتوانند انتظار چند مرحله کلیدی را داشته باشند:
- آمادگی های لازم قبل از اسکن قلب: از بیماران ممکن است خواسته شود که چند ساعت قبل از تست از خوردن و نوشیدن خودداری کنند. همچنین ممکن است نیاز به تنظیم داروها باشد.
- تزریق رادیوتریسر: مقدار کمی از ماده رادیودارو به رگ تزریق میشود.
- تصویربرداری در مرحله استراحت: پس از تزریق، بیماران برای مدتی استراحت میکنند که در این زمان تصاویر قلب گرفته میشود.
- مرحله استرس: بسته به نوع اسکن، بیماران ممکن است سپس ورزش کنند یا دارویی برای ایجاد استرس به قلب دریافت کنند، که پس از آن تصاویر بیشتری گرفته میشود.
- مدت زمان: زمان واقعی تصویربرداری ۱۰ تا ۱۵ دقیقه است.
خطرات و ملاحظات اسکن هستهای قلب
هرچند اسکن هستهای قلب یکی از روشهای پیشرفته و ایمن برای ارزیابی عملکرد قلب و جریان خون آن است، اما مانند هر روش تصویربرداری پزشکی دیگر، بیخطر مطلق نیست و انجام آن نیازمند توجه به برخی نکات مهم است. شناخت دقیق ملاحظات قبل، حین و بعد از انجام این اسکن، به بیماران و پزشکان کمک میکند تا تصمیمگیری آگاهانهتری داشته باشند و از بروز عوارض احتمالی جلوگیری شود. در ادامه، به مهمترین خطرات و ملاحظات مرتبط با این روش تشخیصی اشاره خواهیم کرد:
- قرار گرفتن در معرض اشعه: هرچند مقدار اشعه استفادهشده کم است، بیماران باید هرگونه نگرانی را با پزشک خود مطرح کنند.مقاله مراقبت های بعد از تصویربرداری و اسکن پزشکی را بخوانید.
- واکنشهای آلرژیک: بهندرت ممکن است بیماران به رادیودارو که تزریق میشود، واکنشهای آلرژیک نشان دهند.
- موانع: برخی شرایط یا داروها ممکن است بر نتایج تأثیر بگذارند، بنابراین اطلاعرسانی به تیم درمانی درباره سوابق پزشکی مهم است.
بیشتر بخوانید: اقدامات بعد از اسکن هسته ای قلب
چرا مرکز هستهای سارا را برای اسکن قلب انتخاب کنیم؟
مرکز پزشکی هستهای سارا با بهرهگیری از بهروزترین تجهیزات تصویربرداری و کادری مجرب از متخصصان پزشکی هستهای، به عنوان یکی از پیشگامان در تشخیص غیرتهاجمی بیماریهای قلبی شناخته میشود. کلینیک پزشکی هستهای سارا یکی از مراکز معتبر و پیشرفته در زمینه انجام اسکنهای هستهای در تهران است. ما در مرکز سارا، اسکن قلب را با دقت بالا و در محیطی ایمن و آرام انجام میدهیم تا نتایجی دقیق، سریع و قابلاطمینان در اختیار پزشکان معالج قرار گیرد. استفاده از فناوریهای پیشرفته همچون دستگاههای SPECT و PET و تصویربرداری خونرسانی میوکارد با کیفیت تصویری فوقالعاده، امکان تشخیص زودهنگام بیماریهای قلبی را فراهم میسازد.
در مرکز سارا، تجربهی بیمار در اولویت قرار دارد. از زمان پذیرش تا پایان روند اسکن، تیم ما با برخوردی حرفهای و دلسوزانه، اطمینان میدهد که بیماران با آرامش خاطر مراحل را طی کنند. علاوه بر این، روند پاسخدهی سریع، امکان مشاوره تخصصی و همکاری نزدیک با پزشکان ارجاعدهنده، باعث شده تا بسیاری از بیماران و پزشکان مرکز سارا را به عنوان گزینهی نخست در تصویربرداری قلبی انتخاب کنند. علاوه بر تجهیزات پیشرفته، کلینیک سارا به بهبود تجربه بیماران نیز توجه ویژهای دارد. ارائه مشاورههای دقیق، محیط آرام و امکانات مناسب از جمله ویژگیهایی است که این کلینیک را از سایر مراکز متمایز میکند. اگر به دنبال یک مرکز معتبر برای انجام اسکن هستهای در تهران هستید، کلینیک پزشکی هستهای سارا میتواند انتخاب مناسبی باشد. با مراجعه به این مرکز، میتوانید از خدمات تخصصی و حرفهای بهرهمند شوید و گامی موثر در جهت حفظ سلامت قلب و بدن خود بردارید.
نتیجهگیری
اسکنهای هسته ای قلب ابزارهای تشخیصی ارزشمندی هستند که بینشهایی درباره سلامت و عملکرد قلب ارائه میدهند. با درک انواع مختلف اسکنهای هستهای قلب مانند تصویربرداری خونرسانی میوکارد، SPECT و PET بیماران میتوانند اطلاعات بهتری درباره گزینههای خود برای ارزیابی قلبی داشته باشند. این تستهای غیر تهاجمی نه تنها به شناسایی مشکلات احتمالی کمک میکنند، بلکه در تصمیمگیریهای درمانی راهنمایی میکنند و در نهایت منجر به بهبود نتایج سلامت قلبی میشوند. اگر شما یا یکی از عزیزانتان علائم مرتبط با سلامت قلب را تجربه میکنید، با یک متخصص بهداشتی مشورت کنید . شناسایی و درمان زودهنگام میتواند تفاوت چشمگیری در مدیریت موثر بیماریهای قلبی ایجاد کند.
سوالات متداول
خیر، مقدار پرتوی استفادهشده بسیار کم و در محدوده ایمن است. این روش توسط سازمانهای بینالمللی ایمنی پرتوی تایید شده و خطر خاصی برای بیشتر بیماران ندارد.
بله، از بیمار خواسته میشود ۴ تا ۶ ساعت قبل از اسکن چیزی نخورد و برخی داروها را طبق نظر پزشک قطع کند. اطلاعات دقیق قبل از انجام اسکن به شما داده خواهد شد.
نوشیدن آب زیاد برای کمک به دفع ماده رادیودارو توصیه میشود. همچنین میتوانید بلافاصله فعالیتهای عادی روزانه خود را از سر بگیرید مگر اینکه پزشک توصیهای خاص داشته باشد.
در برخی موارد، اسکن با تست استرس (ورزش روی تردمیل یا دارویی برای شبیهسازی فعالیت بدنی) همراه است تا عملکرد قلب در حالت استرس نیز بررسی شود. روش مناسب برای شما توسط پزشک تعیین میشود.
بله، این اسکن برای بیشتر افراد از جمله سالمندان و بیماران دیابتی ایمن است. پزشک فقط باید شرایط خاص شما را بررسی کند و در صورت نیاز، برنامه غذایی یا دارویی را برای قبل از اسکن تنظیم کند.
من دوماهه باردارم ، چهارروز قبل ( بعلت عدم اطلاع) یک ونیم ساعت بعداز اسکن قلب پدرم، حدود یک ساعت تو ماشین نشستیم رفتیم خونه . آیا برای برای جنین عوارض داره؟
عوارضش چند روز بعد معلوم میشه؟
با غربالگری عوارضش معلوم میشه؟
بسیار ممنون و متشکرم از لطفتان
سلام ظهر بخیر دکتر
من دوماهه باردارم ، چهارروز قبل یعنی سوم مرداد ( بعلت عدم اطلاع) یک ونیم ساعت بعداز اسکن قلب پدرم، حدود یک ساعت تو ماشین نشستیم رفتیم خونه . آیا برای برای جنین عوارض داره؟
عوارضش چیه ؟
عوارضش چند روز ( هفته )بعد معلوم میشه؟
عوارضش با غربالگری معلوم میشه؟
بسیار ممنون و متشکرم از لطفتان
معصومی از همدان
سلام
کلا دریافت اشعه ریسک ابنرمالیتی جنینی رو بالا میبره. ولی اینکه چه عارضه ای رو میشه واقعا به این اشعه ای که دریافت کرده نسبت بدیم مشکله. و اینکه دقیقا بستگی داره به میزان دارویی که بیمار دریافت کرده فاصله ای که ایشون از بیمار داشتن و زمانی که سپری کردن. فکر میکنم تو سازمان انرژی اتمی جایی باشه که بتونین ازشون بپرسید .
البته معمولا بالا رفتن ریسک جنینی با مقادیر بالاتر هستش
عجیبه به پدرشون نگفتن فاصله بگیرید از کودکان و زنان باردار، امروز قلبم اسکن هسته ای شد ، دور تا دور من رو دیوارها هشدار نوشته شده بود در رمینه فاصله گیری از کودکان و زنان باردار
سلام من یه دختر سه ساله دارم که یکی از اقوام اسکن هسته ای قلب انجام داده بودند اما متاسفانه به من نگفته بودند و شب رو در منزل ما بودند حدودا دو ساعت بعد از اسکن اومدن خونه ما، و وقتی متوجه شدم خیلی نگران شدم و نمیدونم چطوری بفهمم که دخترم آسیبی دیده یا نه؟ خواهش میکنم راهنمایی کنید ممنونم
سلام. بهتر این بود که تا بیست و چهار ساعت مهمانی نمیرفتند
که این مهم تو مراکز مختلف معمولا به بیماران اطلاع داده می شود
اما برای عوارض احتمالی اشعه هیچ قطعیتی وجود نداره
و اگر مدت زمان حضور بیمار در منزل شما کوتاه بوده و یا دخترتون از ایشون فاصله دو تا سه متری داشته طی مدت حضور بیمار که اصلا جای نگرانی نیست
ممنون از پاسختون ولی متاسفانه شب رو موندن و اصلا هم راجع به اسکن چیزی نگفتن، چون خونه ما کوچیک هم هست و دخترم خیلی ازشون فاصله نداشت و بسیار نگرانم. آیا راهی هست از آسیب های احتمالی آگاه بشیم مثل انجام آزمایش؟